درحاشیه بودن” خاصیت ماهوی روستای 300 نفره اسحاق آباد است؛ هم از لحاظ جغرافیایی در یکی از دور افتادهترین نقاط ایران (نزدیک به مرز پاکستان) واقع شده و هم از لحاظ معنایی و بهرهمندی از زیرساختهای اقتصادی- اجتماعی، حداکثر فاصله را نسبت به حوزه مرکزی قدرت دارد. چگونه میتوان با منابع محدود و با عاملیت معماری، بیشترین تأثیر را در ارتقای فرهنگ جغرافیایی حاشیهای و فقیر ایران داشت بهطوریکه بازتابی از پتانسیل فرهنگی روستاهای حاشیهای ایران، معماری بومی مناطق دور از مرکز و کمتر برخوردار باشد؟
با بازخوانی شرایط موجود، تعمق در نیازهای مردم این منطقه و کمک تسهیلگرانی که در حوزهی توانمندسازی افراد بومی مطالعه داشتند دریافتیم که فقدان نوعی مرکز محله با محوریت سهگانه آموزش، مهارتآموزی و تعامل در این روستا بسیار پررنگ بوده و از اولویت برخوردار است. چرا که حضور بانوان در فعالیت های اجتماعی روستا حداقلی، نرخ ترک تحصیل دانشآموزان بالا و پایه تحصیلی کودکان به دلیل کمبود بستر مطالعه و فراگیری، بسیار پایین گزارش شده بود.
در راستای دستیابی به این مهم، ما به دنبال تحقق مفهومی تحت عنوان “توسعه از درون”بودیم یعنی بهکارگیری استراتژیهایی برای پیشرفت روستا توسط خودِ افراد بومی و نه تحمیل طرحهای فرادستی عام. شرایط تدوین چنین طرحی به واسطهی اشتیاق و همراهی نیروهای ماهر محلی، جوانان فعالِ علاقمند به جبران بی عدالتیهای موجود و کودکان پر شور و آماده برای بهبود شرایط زیستی/ آموزشی، امکانپذیر شد. حرکت در مسیری خودجوش، با نگاهی صرفه جویانه، با بهرهگیری از منابع و متریالهای بومآورد و پیشبرد ساخت توسط استادکاران مقیم بهجای استخدام پیمانکاران غیر بومی.
در راستای بهرهمندی از ظرفیتهای موجود و افزایش تحققپذیری این مرکز، هبهی زمین پروژه توسط روستاییان انجام شد. از طرف دیگر، تیم معماریِ ما نیز بهصورت خویشفرما به پیشبرد پروسهی طراحی، مشورت، نظرسنجی و رایزنی با ریشسفیدان، مردم محلی و تلاش برای برنامهریزی اجرای آن پیش رفت. ما دریافتیم که نوعی معماری مشارکتی، غیرتجملی، حاصل از رسوب فرهنگی و همخوان با محیط میتواند پاسخگوی نیازهای این افراد باشد. تعریفِ فضایی که برانگیزاننده تخیل، در خدمت امیدها و در برگیرندهی زیرساختی مناسب برای میل به آگاهی و پرورش آرزومندی در افراد بومی باشد. نوعی تمرین تولید ایده و ساختمان با هماندیشی و همراهی آنها.
طرح پیشنهادی در زمینی 2600 متری در مرکز روستا در نظر گرفته شده و ساختار تعریف ورودیهای مجموعه در امتداد مسیرهای تردد ساکنین به مراکز اصلی روستا یعنی دبستان خیریه، مسجد و تعاونی شکل گرفت. برنامهی منعطف پروژه، فرصت حضور و شراکت در توسعه را برای همهی اقشار میسر میکرد. بخشهای آموزشی شامل فضای پیشدبستانی، کلاسهای مجزا برای دختران و پسران، فضای مطالعه و کتابخانه، فضاهایی برای حضور جمعی و تجدید روحیه مانند دیوانجا، زمینبازی و آمفیتأتر روباز و فضاهای چندمنظوره برای برگزاری کارگاههای مهارتآموزی و توسعه فردی) به میانجی کاتالوگی از حیاطهای متنوع برای طیفهای مختلف سنی تعریف شده و به هم متصل میشوند.
متریال کَرز که نوعی برگ درخت خرماست به همراه تکنیک رایج دیوارچینی سنگی این منطقه و استفاده از ظرفیت حرارتی جرزها، از جمله ملاحظات در نظر گرفته شده در طراحی این مجموعه بود. استفاده از دیوارهای سنگی به این دلیل در اسحاق آباد مرسوم است که روستا در مجاورت رودخانهای است که سنگهای صیقل خوردهی بستر آن، متریالی مناسب، مستحکم و ارزانقیمت برای ساختوساز به حساب میآید. چرا که روستائیان تنها باید هزینهی حمل آنها را به محل ساخت بپردازند. بهعلاوه، با توجه به اقلیم گرم بلوچستان، امکان استفاده از فضاهای داخلی در طول روز و پیشبینی فضاهای بیرونی با وجود سایبانها در غروب و شب، امکان بهرهبرداری مداوم در طول شبانهروز را برای روستائیان مهیا میسازد.
به عبارت دیگر ماحصل معماری، به مثابه درختی است در سرزمینی خشک (همچون بستر تعریف پروژه) که نیازمند مشارکت عمومی، همیاری و توجه همگانی برای بقا، رشد و ثمردهی است؛ افراد بومی جای آنکه در موقعیت مصرفکنندهی فضا باشند، با مشارکت خود به خلق، توسعه و نگهداشت و رونق این مرکز میپردازند. بستری برای استفاده از ظرفیتهای فراموش شده، همافزایی و حضور حداکثری ساکنین و بانوان، رشد و گسترش افقهای آتی پیشرفت جوانان و نوجوانان…
گالری
لطفاً صبر کنید…
