مجموعه‌ی مسکونی بلوار فردوسی مشهد

نوع: مسکونی وضعیت: در دست توسعه مقیاس: کلان موقعیت: Mashhad, Iran مساحت: 165000 Sqm

جوایز: WAF Category Finalist - 2025 / World Architecture Festival

تیم طراحی: علیرضا تغابنی, ابراهیم روستایی, مازیار قاسمی‌نیا, سعید علیشاه, هما اسدی تیم گرافیک: عسل کرمی, مرضیه نوروزی, زیبا نجفی, هلیا معماریان, صبا صالحی, سروناز رضایی, شادی بی‌طرف
← بازگشت به پروژه‌ها
مجموعه‌ی مسکونی بلوار فردوسی مشهد

شهر مشهد با بیش‌ترین میزان توریست مذهبی (میانگین30 میلیون نفر سالانه) و رتبه‌ی سوم حاشیه‌نشینی در ایران (حدود 42%)، شهری مسئله‌دار است که علی‌رغم ثروتی که از راه توریسمِ مذهبی بدست می‌آورد، چالش‌های بی‌شماری پیش‌ رو دارد. شیوه‌ی زیست آینده و روند توسعه‌ی زمین‌های شهری، یکی از این چالش‌هاست.

در مواجهه با این موقعیت، مسئله‌ی پروژه برای ما این بود که چگونه می‌توان در یک بستر متراکم شهری، مجموعه‌ای مسکونی خلق کنیم که در عین مقرون به صرفه بودن، هم از لحاظ فرم در منظر شهری مونومانی خوانا باشد و هم عاملی در جهت ارتقای جسمی و روانی ساکنین؟ به عبارت دیگر، در برخورد با نوع تقسیم تراکم ساختمانی در زمین‌های کوچک که شیوه‌ی همیشگی توسعه‌ی شهرهای ایران است – و حتی طرح اولیه‌ی این پروژه نیز بر مبنای این شیوه‌ی تقسیم‌بندی بوده،- چه آلترناتیوهایی برای توزیع تراکم می‌توان داشت که به بهبود کیفی زندگی و همین‌طور روند توسعه شهر، کمک کنیم.

پروژه‌ی حاضر در زمینی به مساحت 165000 مترمربع، در نزدیکی بلوار فردوسی مشهد تعریف شده و شامل دو بخش اصلی برج بلندمرتبه و بلوک‌های کوتاه‌مرتبه می‌باشد که در تضادی منتقدانه نسبت به طرح فرادست خود با قطعات حداقلی و تراکم یکدست است.

مجموعه با رویکرد Low Carbon Building (LCB) طراحی شده؛ یعنی اولویت دادن به حرکت پیاده و کاهش آلودگی تا حد ممکن. بدین منظور تجمیع قطعات شهری همزمان با کم‌کردن سطح اشغال و حفظ خیابان‌کشی‌های موجود، امکان بالابردن میزان تراکم و نفوذپذیری مناسب را فراهم کرده تا با آزاد کردن زمین در طراحی، الگوی پیاده‌محوری تقویت گردد. به طوری‌ که ساختمان‌ها دارای بافتی متخلخل بوده، نوعی وید شهری در دل نماها شکل گرفته و خط آسمانی متنوع نسبت به همسایگی‌های خود دارند. خودروهای برقی جایگزینی برای ارائه خدمات در محدوده‌ی مجموعه شده و با فیلترشدن اتومبیل در مرزهای ورودی به سایت و هدایت آنها به زیرِ زمین، فضای عمومی بیش‌تری برای فعالیت‌های اجتماعی، تعامل، ورزش و پیاده‌روی ساکنین فراهم می‌شود. در نتیجه، آن‌چه در این پروژه رخ داده، محصول یکی شدن مسئله‌ی شهری و فضای تهی برای تعریف عرصه‌های عمومی‌ است.

از دیگر شاخصه‌های این پروژه، جهت‌گیری مناسب اقلیمی به منظور حداکثر نورگیری سطوح ساختمان، امکان تهویه طبیعی واحدها، تدوین فضای سبز در لایه‌های مختلف ارتفاعی و بهره‌مندی از انرژی‌های تجدیدپذیر هم‌چون پنل‌های خورشیدی و آب خاکستری برای مصارف عمومی مجموعه است. همچنین با بررسی سایت در بازه‌های زمانی مختلف، متوجه سابقه وجود باغ‌های بزرگ در این زمین‌ها شدیم که به نوعی ریه‌های شهری بودند. بنابراین، در راستای باززنده‌سازیِ بستر و کمک به تصفیه هوای محیط، کاشت حدود 1400 درخت در محوطه‌سازی را در نظر گرفتیم. در مرحله طراحی و با مطالعه ویژگی معماریِ قدیم ایران، دریافتیم که فرم‌های اسلیمی عموماً از منطق سازه‌ای برخوردارند. بنابراین احتمالاً می‌توان با ضخامت دادن به آن‌ها، اَبَر سازه‌هایی خلق کرد، زیست‌پذیر. این‌گونه هم طرح با تاریخ کشور وارد گفتگو می‌شود و هم با تاریخِ گونه‌ی برج‌ها.

پروژه در تلاش است تا با ارائه راهکارهایی برای از میان بردن ناسازگاری ساختمان‌های مسکونی با فضای مطلوب زیستی- اجتماعی پرداخته و با در نظرگرفتن مسئله تراکم و نحوه توزیع آن، کیفیت‌های معمارانه را به‌طور توأمان در سطح خود مجموعه و در سطح شهر بیفزاید.